دانشگاه سیستان و بلوچستاناقتصاد باثبات2821-10497120260511Co-movement of Middle East Geopolitical Risk, Financial Stress and Stock Market of Iranهم حرکتی ریسک جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شاخص استرس مالی با بازده شاخص صنایع مختلف بورسی ایران537969910.22111/sedj.2026.53730.1649FAهاجرشکرگزارکارشناس ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایرانسکینهاوجی مهردانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایرانعلی حسینصمدیاستاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایرانJournal Article20251101In emerging markets such as Iran, which are highly vulnerable to both domestic and external shocks, the identification of assets and sectors capable of hedging against risks is of particular importance for investors, portfolio managers, and policymakers. While numerous studies have explored the relationship between systemic risks and stock market performance, empirical evidence on the simultaneous behavior of domestic financial stress and geopolitical risks across different industry sectors and time horizons remains limited. This gap in the literature motivates the present study. Using monthly data on Middle East geopolitical risk, financial stress in Iran, and selected sectoral indices of the Tehran Stock Exchange over the period 2009–2023, this study investigates the co-movement patterns among these variables. To capture interactions across multiple time scales, the bivariate wavelet coherence model is employed, allowing the identification of short-, medium-, and long-term co-movement dynamics. Furthermore, to ensure the robustness and reliability of the results, partial wavelet coherence and multiple wavelet coherence techniques are applied, enabling a more comprehensive assessment of the interdependencies among variables. The findings indicate notable heterogeneity in risk-hedging patterns across time horizons. Certain sectors exhibit considerable potential to absorb the effects of domestic and external shocks in the short term, but these protective effects tend to diminish over longer periods. Additionally, sectors respond differently to domestic financial stress and geopolitical risks, with each type of risk generating a distinct hedging behavior. These results provide important insights for financial market participants, highlighting the need for time-sensitive strategies for portfolio diversification and risk management. By illustrating the dynamic interactions between macro-financial risks and sectoral returns, this study contributes to a better understanding of risk allocation and mitigation strategies in emerging marketsدر بازارهای نوظهور مانند ایران که نسبت به شوکهای داخلی و خارجی آسیبپذیرند، شناسایی داراییها و صنایعی که قادر به پوشش ریسک هستند برای سرمایهگذاران و سیاستگذاران اهمیت ویژهای دارد. اگرچه مطالعات مختلفی به رابطه ریسکهای سیستماتیک و بازار سهام پرداختهاند، اما شواهد مربوط به رفتار همزمان ریسکهای داخلی و جغرافیای سیاسی با صنایع مختلف در تواترهای زمانی متفاوت همچنان محدود است؛ خلأی که پژوهش حاضر به دنبال پر کردن آن است. در این مطالعه از دادههای ماهانه ریسک جغرافیای سیاسی خاورمیانه، استرس مالی ایران و شاخصهای صنایع منتخب بورس تهران طی دوره ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۲ استفاده شده است. برای تحلیل همحرکتی ریسکها در تواترهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت از مدل همدوسی موجک دوگانه بهره گرفته شده و برای ارزیابی استحکام یافتهها نیز از همدوسی موجک جزئی و همدوسی موجک چندگانه استفاده شده است. نتایج نشان میدهد الگوهای پوشش ریسک میان افقهای زمانی مختلف تفاوتهای قابل توجهی دارند. برخی صنایع در کوتاهمدت توان بالقوهای در کاهش اثر شوکهای داخلی و خارجی دارند، اما این اثرات در افقهای بلندمدت کمتر پایدار است. همچنین واکنش صنایع به ریسکهای داخلی و جغرافیای سیاسی یکسان نیست و هر ریسک، الگوی پوشش متفاوتی را ایجاد میکند. یافتههای پژوهش میتواند برای تنوعبخشی پرتفوی و مدیریت ریسک نهادهای مالی مورد استفاده قرار گیرد.https://sedj.usb.ac.ir/article_9699_71d064a7eabec36272cf22a63cb29a86.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستاناقتصاد باثبات2821-10497120260511Investigating the Environmental Impacts of Renewable Energy Development and Health Expenditures on the load capacity factor in Iranبررسی اثرات زیستمحیطی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و مخارج سلامت بر عامل ظرفیت بار در ایران3970971010.22111/sedj.2026.52432.1611FAمحمدرضاعارفیاندانشجوی دکتری اقتصاد، گروه توسعه و برنامهریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.عباسعصاری آرانیدانشیار گروه توسعه و برنامهریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.لطفعلیعاقلیدانشیار گروه توسعه و برنامهریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانعلیعسگریاستاد گروه مدیریت بحران و اضطرار، دانشکده مدیریت، دانشگاه یورک، تورنتو، کاناداJournal Article20250623Human activities, particularly those related to the consumption of fossil fuels, have led to environmental pollution and increased greenhouse gas emissions. Policies such as reducing fossil fuel consumption and promoting renewable energy sources can bring about improvements, including enhanced air quality and overall environmental quality. This study aims to investigate the relationship between the health sector, energy, and economic activities with environmental quality. For this purpose, the "load capacity factor" (the ratio of biocapacity to ecological footprint) is used as the primary index for assessment.<br />Using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) approach, the study examines the impact of government health expenditures, renewable energy consumption, and gross domestic product (GDP) on the load capacity factor in Iran during the period from 1990 to 2019. The results of the long-run model estimation indicate that both government health expenditures and renewable energy consumption have a positive and statistically significant effect on the load capacity factor. Specifically, a 1% increase in each of these variables leads to an approximate 0.09% rise in the load capacity factor, highlighting the crucial role of investment in the health sector and clean energy in improving environmental quality. Conversely, per capita GDP has a negative and significant effect, with a coefficient of -0.17, indicating that economic growth in Iran, under current conditions, exerts increasing pressure on biological resources and reduces environmental sustainability. Furthermore, the results of the error correction model show that the error correction coefficient is -0.69 and statistically significant, implying that approximately 69% of the short-run deviations from the long-run equilibrium path are corrected in the following period. This reflects a rapid adjustment of the dependent variable towards its long-run equilibrium state.<br />Based on the research findings, it is recommended that the government pursue green growth through diversifying renewable energy sources, reducing dependence on fossil fuels, and supporting environmentally friendly technologies. Additionally, increasing health expenditures with a focus on prevention and promoting environmental awareness can help reduce environmental pressure and improve its quality.فعالیتهای انسانی، بهویژه فعالیتهای مرتبط با مصرف سوختهای فسیلی، موجب آلودگی محیطزیست و افزایش انتشار گازهای گلخانهای شده است. سیاستهایی مانند کاهش مصرف این سوختها و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر میتوانند بهبودهایی نظیر ارتقاء کیفیت هوا و کیفیت محیطزیست را به همراه داشته باشند. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط بین بخش سلامت، انرژی و فعالیتهای اقتصادی با کیفیت محیطزیست انجام شده و به این منظور از شاخص "عامل ظرفیت بار" (نسبت ظرفیت زیستی به ردپای اکولوژیکی) برای ارزیابیهای مربوطه بهره برده است.<br />در این مطالعه با استفاده از رویکرد خودرگرسیون برداری با وقفههای توزیعی (ARDL) به بررسی تأثیر مخارج سلامت، انرژیهای تجدیدپذیر و تولید ناخالص داخلی بر روی عامل ظرفیت بار در ایران طی دوره 1990 تا 2019 پرداخته شده است. نتایج حاصل از برآورد مدل بلندمدت نشان میدهند، مخارج سلامت دولت و مصرف انرژیهای تجدیدپذیر هریک تأثیر مثبت و معناداری بر شاخص عامل ظرفیت بار دارند. در مقابل، تولید ناخالص داخلی سرانه با ضریب منفی ۰.۱۷، اثری معکوس و معنادار بر عامل ظرفیت بار دارد. همچنین نتایج الگوی تصحیح خطا نشان میدهد که ضریب تعدیل خطا برابر با ۰.۶۹- و از نظر آماری معنادار است؛ <br />بر اساس یافتههای پژوهش، پیشنهاد میشود دولت با تنوعبخشی به منابع انرژی تجدیدپذیر، کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و حمایت از فناوریهای سازگار با محیطزیست، مسیر رشد سبز را دنبال کند. همچنین، افزایش مخارج سلامت با تمرکز بر پیشگیری و ترویج آگاهیهای زیستمحیطی میتواند فشار بر محیطزیست را کاهش داده و کیفیت آن را بهبود بخشد.https://sedj.usb.ac.ir/article_9710_09d797c3be333ffec2f32baabf01aed1.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستاناقتصاد باثبات2821-10497120260511Economic Sanctions and Misery Index in Provinces of Iran A Spatial Panel Approachبررسی تاثیر تحریمهای اقتصادی بر شاخصفلاکت استانهای ایران با رویکرد پنل فضایی73109969710.22111/sedj.2026.53242.1625FAزهراآسمانهدانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی ، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایرانسیداحسانحسینی دوستاستادیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی ، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.علی اکبرقلی زادهگروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی ، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایرانJournal Article20250915Iran has been subjected to international sanctions continuously throughout the past four decades, impacting various aspects of its economy and society. This study utilizes comprehensive provincial data spanning the period from 2006 to 2021 to thoroughly investigate the consequences of economic sanctions on the misery index, employing a spatial panel data framework to capture both temporal and regional variations. To accurately assess the intensity and effects of these sanctions, the analysis incorporates fuzzy logic alongside three key macroeconomic indicators: the inflation rate, unemployment rate, and per capita Gross Domestic Product (GDP). The empirical results clearly demonstrate that economic sanctions have a strong positive and statistically significant effect on increasing the misery index, signaling worsening economic conditions. Conversely, other crucial variables including per capita GDP, capital stock, government size, and human capital exhibit significant negative effects, thereby contributing to a reduction in the misery index and mitigating economic distress. Although population growth shows a negative impact on the misery index, this effect is statistically insignificant. Further coefficient analysis reveals that the intensity and reach of sanctions alone do not fully dictate the economic outcomes across regions; rather, internal factors such as effective domestic management, robust government institutional structures, public investment levels, and the quality of human capital critically influence the misery index. Moreover, the study finds a positive and significant spillover effect of the misery index between provinces, highlighting important spatial dependencies. The findings also reveal substantial heterogeneity in the impact intensity of sanctions across different provinces, primarily due to structural disparities, varying economic capacities, and specific regional constraints. This nuanced understanding aids in tailoring more effective regional economic policies under sanctions.تحریمهای اقتصادی بهعنوان یکی از ابزارهای سیاست خارجی، آثار گسترده و عمیقی بر اقتصاد کشورهای هدف برجای میگذارند. ایران نیز طی چهار دههی اخیر، همواره در معرض تحریمهای بینالمللی قرار داشته است. این پژوهش با بهرهگیری از دادههای استانی طی بازه زمانی 1385-1400، به بررسی تأثیر تحریمهای اقتصادی بر شاخصفلاکت پرداخته در چارچوب دادههای تابلویی فضایی استفاده کرده است. برای سنجش شدتتاثیرتحریمها، منطق فازی و سه شاخص کلان اقتصادی شامل نرختورم، نرخبیکاری و تولیدناخالصداخلی سرانه بهکار گرفته شدهاند. نتایج حاصل نشان میدهد که تحریمها اثر مثبت و معنیداری بر شاخصفلاکت دارند. در مقابل، متغیرهای تولیدناخالصداخلی سرانه، موجودی سرمایه، اندازه دولت و سرمایه انسانی اثر منفی و معنیداری بر شاخصفلاکت داشته و موجب کاهش آن میشوند. همچنین، متغیر رشدجمعیت تاثیر منفی و غیرمعنیدار بر شاخصفلاکت داشتهاست. تحلیل ضرایب این متغیرها بیانگر آن است که شدت و گسترهی آثار تحریمها بهتنهایی تعیینکنندهی وضعیت اقتصادی مناطق نیست؛ بلکه نحوهی مدیریت داخلی، ساختار نهادی دولت، سطح سرمایهگذاری عمومی و کیفیت سرمایه انسانی نقش تعیینکنندهای در افزایش شاخصفلاکت ایفا میکنند. علاوه بر این، اثر سرریز شاخصفلاکت میان استانها مثبت و معنیدار ارزیابی شده است که نشاندهندهی وابستگی فضایی استانهاست. همچنین، یافتهها حاکی از آن است که شدت اثرگذاری تحریمها در سطح استانها یکسان نبوده و برخی استانها بیش از سایر استانها تحت تأثیر قرار گرفتهاند؛ امری که به تفاوتهای ساختاری، ظرفیتهای اقتصادی و محدودیتهای منطقهای بازمیگردد.https://sedj.usb.ac.ir/article_9697_dea6fa7a2ba3b5846e691ee1525424be.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستاناقتصاد باثبات2821-10497120260421Investigating the APT multi-factor pricing model in terms of centrality in the Iranian stock market networkبررسی مدل قیمتگذاری چندعاملی APT با لحاظ مرکزیت در شبکه بازار سهام ایران111140985210.22111/sedj.2026.54391.1673FAهادیاسماعیل پورمقدماستادیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.آرزوکرمیدانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانJournal Article20251230The stock market generates a vast volume of data alongside intricate interconnections among firms; consequently, network analysis offers a suitable framework for capturing its structural features and dynamic behavior. Despite its relevance, the Iranian stock market has received limited attention from a network-based perspective, with existing studies largely confined to descriptive network properties. Moreover, the role of network centrality within asset pricing models—particularly as a potential source of systematic risk—has not yet been empirically examined. Accordingly, this study aims to evaluate the explanatory power of the Arbitrage Pricing Theory (APT) model by incorporating network centrality as an additional risk factor in the Iranian stock market. To this end, stock returns of actively traded firms over the period 2013–2023 were collected. A market network was then constructed using the correlation matrix of stock returns combined with a thresholding approach, and centrality measures were computed for each asset. Subsequently, the APT model was estimated by including centrality as a novel risk factor. For empirical testing, the Fama–MacBeth cross-sectional regression method and the Gibbons, Ross, and Shanken (GRS) test were employed. The findings indicate that the coefficient associated with centrality is positive and statistically significant. This suggests that stocks occupying more central positions in the network—due to their stronger interconnectedness with other firms—are more exposed to macroeconomic shocks and market spillovers, and therefore command higher expected returns. Overall, integrating network analysis into asset pricing frameworks reveals additional dimensions of risk and can enhance investment decision-making, portfolio management, and policy formulation in the Iranian capital market.بازار سهام حجم گستردهای از دادهها و روابط متقابل میان شرکتها را تولید میکند؛ ازاینرو، استفاده از تحلیل شبکه میتواند چارچوبی مناسب برای درک پویاییها و ساختار ارتباطی بازار فراهم سازد. با وجود اهمیت این موضوع، بازار سهام ایران کمتر از منظر تحلیل شبکه بررسی شده و مطالعات موجود عمدتاً بر ویژگیهای توصیفی شبکه تمرکز داشتهاند. افزون بر این، تاکنون نقش مرکزیت شبکه در چارچوب مدلهای قیمتگذاری دارایی و بهعنوان منبع بالقوه ریسک سیستماتیک مورد آزمون قرار نگرفته است. ازاینرو، هدف اصلی این پژوهش بررسی توان توضیحی مدل قیمتگذاری چندعاملی آربیتراژ (APT) با لحاظ معیار مرکزیت شبکه در بازار سهام ایران است. برای این منظور، بازده سهام شرکتهای دارای معاملات منظم طی دوره زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ استخراج شد. سپس با استفاده از ماتریس همبستگی بازده سهام و رویکرد آستانه، شبکه بازار سهام تشکیل و معیار مرکزیت هر سهم محاسبه شد. در ادامه، مدل APT با وارد کردن مرکزیت بهعنوان عامل ریسکی جدید برآورد گردید. بهمنظور آزمون، از روش مقطعی فاما–مکبث و آزمون گیبونز، راس و شانکن استفاده شد. نتایج پژوهش نشان میدهد ضریب معیار مرکزیت مثبت و از نظر آماری معنادار است؛ به این معنا که سهام با جایگاه مرکزیتر در شبکه، به دلیل ارتباط گستردهتر با سایر شرکتها، در معرض شوکهای کلان و سرریزهای بازار قرار داشته و بازده مورد انتظار بالاتری خواهد داشت. بنابراین، ادغام تحلیل شبکه با مدلهای قیمتگذاری دارایی، ابعاد جدیدی از ریسک را آشکار ساخته و میتواند به بهبود تصمیمگیری سرمایهگذاران، مدیریت سبد دارایی و سیاستگذاری در بازار سرمایه ایران کمک کند.https://sedj.usb.ac.ir/article_9852_7656034b775117468008194bdc2997ba.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستاناقتصاد باثبات2821-10497120260421A Spatial Econometric Analysis of Carbon Dioxide Emissions in Selected Middle Eastern Countriesتحلیل اقتصادسنجی فضایی انتشار دیاکسید کربن در کشورهای منتخب خاورمیانه141169985410.22111/sedj.2026.53395.1634FAامیدعلیعادلیدانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه قم، قم، ایرانمعصومهوالیدانش آموخته مقطع دکتری رشته علوم اقتصادی گرایش بین الملل، گروه اقتصاد، دانشگاه مفید، قم، ایرانJournal Article20251001This study investigates the spatial determinants of carbon dioxide (CO₂) emissions in selected Middle Eastern countries, emphasizing the significance of cross-border environmental externalities. Since CO₂ emissions are not confined within national boundaries, analyzing their spatial dynamics provides insights into the need for regional cooperation. The paper contributes to the environmental economics literature by applying advanced spatial econometric techniques to identify both direct and spillover effects of energy production, energy intensity, and electricity generation structure on CO₂ emissions in the region.<br />This study employs a Spatial Autoregressive Panel Model (SAR) with country- and time-fixed effects for six Middle Eastern countries over the period 2002–2019. The model allows for the control of unobserved heterogeneity at both the country and time levels. Spatial interactions are captured through a spatial weight matrix reflecting geographical proximity and shared borders. The key explanatory variables include per capita oil production, per capita energy consumption, energy intensity, and the composition of electricity generation (fossil-, gas-, and oil-based sources). Furthermore, a series of diagnostic tests are conducted to assess the presence of spatial autocorrelation.<br />The results indicate that CO₂ emissions exhibit a strong and significant spatial correlation (spatial autoregressive coefficient = 0.5814), such that national emissions are substantially influenced by those of neighboring countries. Furthermore, per capita oil production has a positive and significant effect on CO₂ emissions, highlighting the environmental costs of resource dependence. In contrast, per capita energy consumption and energy intensity exert a negative and significant impact on emissions. Fossil-based electricity increases CO₂ emissions, whereas gas- and oil-based electricity generation contribute to their reduction, although their effects are only marginally significant.<br />This study demonstrates that CO₂ emissions in the Middle East transcend national boundaries, rendering unilateral policies insufficient for their reduction. Effective mitigation requires the adoption of coordinated regional strategies that account for spatial interdependencies. The evidence underscores the necessity of reducing oil dependence, promoting cleaner technologies, and strengthening regional cooperation to control transboundary pollution and address climate change. Overall, the findings highlight the importance of incorporating spatial and economic interdependencies into environmental policymaking in resource-dependent regions.این مطالعه به بررسی عوامل فضایی مؤثر بر انتشار دیاکسید کربن (CO₂) در کشورهای منتخب خاورمیانه میپردازد و بر اهمیت برونریزهای زیستمحیطی فرامرزی تأکید دارد. این مقاله با بهرهگیری از روشهای پیشرفته اقتصادسنجی فضایی، آثار مستقیم و سرریز متغیرهایی همچون تولید نفت سرانه، شدت انرژی و ساختار تولید برق بر انتشار CO₂ در منطقه را شناسایی مینماید.<br />این پژوهش از مدل پانل خطای فضایی با اثرات ثابت با اثرات ثابت کشوری و زمانی برای هشت کشور منتخب خاورمیانه طی دوره 2024- 2000 استفاده میکند. متغیرهای توضیحی کلیدی شامل تولید نفت سرانه، مصرف انرژی سرانه، شدت انرژی و ساختار تولید برق (شامل منابع فسیلی، گازی و نفتی) هستند. علاوه بر این، آزمونهای تشخیصی برای بررسی وجود خودهمبستگی فضایی به کار رفته است. <br />نتایج نشان میدهد که انتشار CO₂ دارای همبستگی فضایی قوی و معناداری است (ضریب خودرگرسیونی فضایی = 805/0)، بهطوریکه انتشار ملی به طور قابل توجهی از انتشار کشورهای همسایه تأثیر میپذیرد. همچنین، تولید نفت سرانه اثر مثبت و معناداری بر انتشار CO₂ دارد و هزینههای زیستمحیطی وابستگی به منابع را برجسته میکند. در مقابل، تولید سرانه نفت اثر مثبت و معناداری بر انتشار CO₂ دارند که بیانگر نقش بهرهوری انرژی و اصلاح ساختار تولید برق در کاهش آلایندگی است. شدت انرژی مصرفی اولیه و مصرف برق فسیلی تأثیر مثبت دارند ولی از نظر آماری در سطح قابل توجهی قرار ندارند. <br />این مطالعه نشان میدهد که انتشار CO₂ در خاورمیانه فراتر از مرزهای ملی است و سیاستهای یکجانبه برای کاهش آن کافی نیستند.https://sedj.usb.ac.ir/article_9854_e6a01ee7c433148edc1926c584f91517.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستاناقتصاد باثبات2821-10497120260421Simulation and Forecasting of Optimal Monetary Policy with a Monte Carlo Approachشبیهسازی و پیشبینی سیاست پولی بهینه با رهیافت مونت کارلو171205985310.22111/sedj.2026.54210.1671FAآنیتادولتزادهدانشجوی دکتری اقتصاد بینالملل، گروه اقتصاد، دانشکدهی مدیریت و اقتصاد، دانشگاه هید باهنر کرمان، کرمان، ایران.حمیدرضاحریدانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده ی مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.سید عبدالمجیدجلاییاستاد تمام اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده ی مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.Journal Article20251224This study is conducted with the primary objective of determining the optimal rate of monetary growth and identifying the preferences of monetary policymakers within a backward-looking expectations framework. To achieve this aim, the loss function of the central bank was formulated by incorporating structural constraints, including aggregate supply and demand equations. The parameters of this function were estimated using the Vector Autoregression (VAR) method, based on data covering the period from 1978 to 2022. The empirical results indicate that the preferences of monetary policymakers are structured in such a way that the central bank’s loss function is minimized. Specifically, the dominant weight is assigned to controlling liquidity (λm = 0.95), followed by the containment of inflation. This finding suggests that fluctuations in inflation in the Iranian economy are largely driven by changes in the money supply, and that effective liquidity management plays a pivotal role in reducing welfare losses and enhancing macroeconomic stability. In addition to the historical analysis, the study extends its scope to forecasting future trends in monetary growth. Using Monte Carlo simulation techniques, the growth rate of liquidity was projected for the period 2023 to 2061. The simulation results reveal that the liquidity growth rate is expected to remain close to 26 percent over the long run. If realized, such a trajectory would likely generate persistent inflationary pressures and pose significant challenges for the efficient allocation of resources. These outcomes underscore the critical importance of revisiting current monetary policies and adopting innovative strategies aimed at moderating liquidity expansion. By doing so, policymakers can mitigate inflationary risks, improve resource distribution, and strengthen the overall effectiveness of the monetary system.این پژوهش با هدف تعیین نرخ بهینه رشد نقدینگی و شناسایی ترجیحات سیاستگذاران پولی در چارچوب انتظارات گذشتهنگر طراحی شده است. در این راستا، ابتدا تابع زیان بانک مرکزی با در نظر گرفتن محدودیتهای ساختاری اقتصاد ایران شامل معادلات عرضه و تقاضای کل تدوین گردید. سپس پارامترهای این تابع با بهرهگیری از روش خودرگرسیون برداری (VAR) و بر اساس دادههای دوره زمانی ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۱ برآورد شدند. نتایج حاصل نشان میدهد که ترجیحات سیاستگذاران پولی به گونهای تنظیم شدهاند که تابع زیان بانک مرکزی در سطح حداقل قرار گیرد؛ بهطوریکه وزن اصلی بر کنترل نقدینگی (λm=0.95) متمرکز بوده و پس از آن مهار تورم در اولویت قرار دارد. این یافتهها بیانگر آن است که تغییرات تورم در اقتصاد ایران عمدتاً ناشی از نوسانات حجم پول بوده و مدیریت نقدینگی نقش کلیدی در کاهش زیان رفاهی و ارتقای ثبات اقتصادی ایفا میکند. افزون بر این، برای پیشبینی روند آینده نقدینگی، نرخ رشد آن در بازهی زمانی ۱۴۰۲ تا ۱۴۴۰ با استفاده از روش شبیهسازی مونتکارلو مورد بررسی قرار گرفت. نتایج شبیهسازی نشان میدهد که نرخ رشد نقدینگی عمدتاً در سطحی نزدیک به ۲۶ درصد باقی خواهد ماند. چنین سطحی از رشد، در صورت تحقق، میتواند فشارهای تورمی پایدار ایجاد کرده و چالشهای جدی در زمینه تخصیص بهینه منابع و کارایی سیاستهای پولی به وجود آورد. بنابراین، یافتههای پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاستهای کنترل نقدینگی و اتخاذ رویکردهای نوین برای کاهش آثار تورمی و ارتقای کارآمدی نظام پولی کشور تأکید دارند.https://sedj.usb.ac.ir/article_9853_7c5c51ade7c67bfba2b1e17b9ca7ff0f.pdf