دانشگاه سیستان و بلوچستان اقتصاد باثبات 2821-1049 7 3 2026 10 02 Evidence on the Role of Innovation and Creative Industries Towards Achieving a Sustainable Society شواهدی برنقش نوآوری و صنایع خلاق در راستای تحقق جامعه پایدار 5 41 10201 10.22111/sedj.2026.53356.1629 FA الناز محمدی کارشناسی ارشد اقتصاد نظری، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. سامان قادری دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه کردستان، سنندج، ایران Journal Article 2025 09 26 This research endeavors to examine the influence exerted by two pivotal factors—namely, innovation and creative industries—upon the sustainable society index across a sample of chosen nations during 2013-2020. To accomplish this objective, the panel smooth transition regression methodology is employed, with each of the aforementioned variables being scrutinized within its own distinct analytical framework. In the both specifications, the initial lag of the dependent variable, representing the sustainable society index, serves as the threshold inducing transition variable. Empirical evidence derived from the estimations confirms the existence of nonlinear interdependencies among the constructs under consideration in both configurations. According to the optimal model selection criteria, the specification linking the sustainable society index to innovation incorporates two transition functions alongside a single threshold value; conversely, the model pertaining to creative industries encompasses two transition functions and a dual threshold structure. The adjustment pace within the first equation displays a comparatively gradual and gentle pattern, whereas in the second equation, the shift toward the second regime unfolds with considerable rapidity, though the progression into the third regime materializes at a notably slower rate. The outcomes reveal that the innovation exerts a favorable influence on the sustainable society index during the initial regime, yet its coefficient turns adverse across the subsequent two regimes—implying that improvements in the sustainable society metric progressively weaken the beneficial contribution of the innovation, ultimately reversing its sign. By contrast, the creative industries sector consistently demonstrates a dampening effect on the sustainable society index throughout all the three identified regimes. پژوهش حاضر به بررسی تأثیر دو مؤلفه‌ی کلیدی، یعنی نوآوری و صنایع خلاق بر شاخص جامعه‌ی پایدار در گروهی از کشورهای منتخب جهان، در بازۀ زمانی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰ پرداخته است. در این راستا، با استفاده از روش رگرسیون انتقال ملایم پانلی هر یک از دو متغیر مذکور در قالب مدلی جداگانه تحلیل شده است. در هر دو مدل، وقفۀ اول متغیر جامعه‌ی پایدار همچون متغیر انتقال انتخاب شد. نتایج نشان می‌دهد که رابطۀ غیرخطی میان متغیرهای هر دو مدل برقرار است. مدل بهینه‌ی جامعه‌ی پایدار و نوآوری شامل دو تابع انتقال و یک حد آستانه، و مدل بهینۀ جامعه‌ی پایدار و صنایع خلاق شامل دو تابع انتقال و دو حد آستانه است. سرعت انتقال در مدل اول نسبتاً ملایم بوده، اما در مدل دوم، عبور از رژیم اول به دوم با سرعتی فزاینده رخ می‌دهد، در حالی که گذار از رژیم دوم به سوم، روندی ملایم دارد. شواهد تجربی مؤید آن است که نوآوری در رژیم نخست، تأثیری مثبت بر جای می‌گذارد، لیکن در دو رژیم بعدی، جهت اثر آن به منفی تغییر می‌یابد. در مقابل، صنایع خلاق در هر سه رژیم، همواره اثری کاهنده بر جامعه‌ی پایدار داشته است؛ بدین معنا که این بخش در هر سطحی از پایداری اجتماعی، به تضعیف آن انجامیده است. در نهایت و با نگاهی به مجموعه یافته‌ها، به‌نظر می‌رسد که صرفاً جنبه‌های سودآوری اقتصادی این دو حوزه مدنظر قرار گرفته و تبعات جانبی آن بر بسترهای اجتماعی و زیست‌محیطی نادیده انگاشته شده است.

https://sedj.usb.ac.ir/article_10201_9a1719ba5cefa53fab2b5ff51cf61c7b.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان اقتصاد باثبات 2821-1049 7 3 2026 09 23 The Impact of Structural Change and the Private Sector on Social Progress تأثیر تغییرات ساختاری و بخش خصوصی بر پیشرفت اجتماعی 43 75 10128 10.22111/sedj.2026.54222.1669 FA نوا ایمانی دانشجو دکتری توسعه اقتصادی، گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران ابوالفضل شاه آبادی استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران Journal Article 2025 12 15 The Impact of Structural Change and the Private Sector on Social Progress Abstract Achieving inclusive development and improving citizens’ quality of life cannot be accomplished solely through economic growth; rather, it requires attention to social and institutional dimensions. In this regard, the Social Progress Index, as a comprehensive and outcome - oriented indicator, has gained increasing importance in assessing countries’ performance . This issue is particularly critical in countries with high natural resource rents and weak governance, where unbalanced economic structures, institutional weaknesses, and resource dependence can hinder improvements in welfare and quality of life. Nevertheless, the relationship between structural change, the role of the private sector, and energy with social progress has received limited attention in the literature. To fill this gap, this study employs panel data for the period 2011 – 2021 and the generalized method of moments (GMM) to evaluate and compare the effects of these three factors on social progress in resource - rent - dependent countries with weak governance and in countries with low rents and strong governance. The results indicate that structural transformation, the private sector, and energy all have positive and statistically significant effects on social progress in both groups of countries. The findings underscore that coordinated policymaking in the structural, institutional, and energy domains can strengthen the path toward enhanced welfare and quality of life and facilitate the achievement of sustainable development . Keywords : Social Progress ; Structural Change ; Private Sector ; Energy . JEL Classification: Q40, Q21, O14, L33. تحقق توسعه فراگیر و ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان تنها با تکیه بر رشد اقتصادی میسر نیست و نیازمند توجه به ابعاد اجتماعی و نهادی است؛ از این‌رو شاخص پیشرفت اجتماعی به‌عنوان شاخصی جامع و خروجی‌محور، اهمیت روزافزونی در ارزیابی عملکرد کشورها یافته است. اهمیت این موضوع در کشورهایی با رانت بالای منابع طبیعی و حکمرانی ضعیف دوچندان است، زیرا ساختارهای نامتوازن اقتصادی، ضعف نهادی و وابستگی به منابع می‌توانند مسیر ارتقاء رفاه و کیفیت زندگی را مختل سازند. با این وجود، پیوند میان تغییرات ساختاری، نقش بخش خصوصی و انرژی با پیشرفت اجتماعی در مطالعات کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف پرکردن خلأ مذکور، با استفاده از داده‌های تابلویی طی دوره زمانی 2011-2021 و روش گشتاورهای تعمیم‌یافته، اثر این سه متغیر را بر پیشرفت اجتماعی در کشورهای رانتی با حکمرانی ضعیف و کشورهایی با رانت پایین و حکمرانی قوی مورد ارزیابی و مقایسه قرار داده است. نتایج نشان می‌دهد که تحولات ساختاری، بخش خصوصی و انرژی همگی تأثیر مثبت و معناداری بر پیشرفت اجتماعی در هر دو گروه دارند. یافته‌ها تأکید می‌کنند که سیاست‌گذاری هماهنگ در حوزه‌های ساختاری، نهادی و انرژی می‌تواند مسیر ارتقاء رفاه و کیفیت زندگی را در این کشورها تقویت کرده و دستیابی به توسعه پایدار را تسهیل نماید.

https://sedj.usb.ac.ir/article_10128_d15c7535979bd0b2888c24572aecfea0.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان اقتصاد باثبات 2821-1049 7 3 2026 09 23 The Impact of Uncontrolled Money Supply Growth on Corruption and Its Consequences for Inflation and Income Inequality in Iran تأثیر رشد بی‌قاعده نقدینگی بر فساد و پیامدهای آن بر تورم و نابرابری توزیع درآمد در ایران 77 108 10129 10.22111/sedj.2026.54359.1672 FA محمد علی شرفی دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، ایران ابراهیم هادیان استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، ایران علی حسین صمدی استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، ایران. پرویز رستم زاده دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، ایران Journal Article 2025 12 29 Chronic, excessive growth of the money supply erodes the value of the national currency and creates opportunities for speculation in asset markets. This process can divert resources from productive to unproductive and speculative activities by generating economic rents and fostering corruption. Moreover, financial corruption and inflation resulting from high liquidity mutually reinforce each other, ultimately exacerbating income distribution inequalities. While the bidirectional relationships between corruption and income inequality, as well as the separate linkages between money supply and inflation, have been extensively examined in the economic literature, modeling within a systemic framework that places the feedback loop between money supply growth and corruption at the center of the analysis has received comparatively less attention.This study employs annual data for the period 1984–2023 (Iranian calendar: 1363–1402) and utilizes a simultaneous equations system to investigate these multifaceted relationships. The findings indicate that excessive money supply growth in Iran intensifies corruption by creating economic rents. This growth contributes to higher inflation and deepens income inequality not only directly but also indirectly through its amplification of economic corruption. Furthermore, corruption and inflation exhibit a mutually reinforcing relationship. The results confirm the interdependence of these variables, forming a vicious cycle that has perpetuated double-digit inflation and income inequality in the Iranian economy. The study underscores the need for transparency and auditing in liquidity injection processes and the strengthening of regulatory institutions to break this vicious cycle. The Targeted money supply control and reforms in the government’s financial system are considered essential prerequisites for curbing corruption. رشد بی‌ قاعده نقدینگی به طور مزمن، ارزش پول ملی را کاهش می‌دهد و زمینه را برای سوداگری در بازارهای دارایی فراهم می‌کند. این فرآیند می‌تواند با پدید آوردن رانت‌های اقتصادی و فساد، منابع را از فعالیت‌های مولد به سمت فعالیت‌های نامولد و سوداگرانه منحرف نماید. از سوی دیگر، فساد مالی و تورم ناشی از نقدینگی بالا به‌طور متقابل تقویت‌کننده همدیگر بوده و در نهایت به تشدید نابرابری‌های توزیع درآمد می‌انجامد. گرچه رابطه‌های دوطرفه بین فساد و نابرابری توزیع درآمد و نیز رابطه‌های جداگانه بین نقدینگی و تورم به طور گسترده در ادبیات اقتصادی بررسی شده‌اند، اما مدلسازی براساس یک چارچوب سیستمی که حلقه بازخوردی بین رشد نقدینگی و فساد را در کانون تحلیل قرار دهد کمتر مورد توجه بوده است. این پژوهش با استفاده از داده‌های سالانه دوره 2023-1984 و به کارگیری مدل سیستم معادلات همزمان، به بررسی این روابط چند وجهی می‌پردازد. یافته‌ها حاکی از آن است که رشد بی قاعده نقدینگی در ایران با ایجاد رانت‌های اقتصادی، فساد را تشدید می‌کند. این رشد نه تنها به‌طور مستقیم، بلکه از طریق دامن زدن به فساد، به تشدید تورم و تعمیق نابرابری درآمدی می‌انجامد. همچنین، فساد و تورم در یک رابطه متقابل، یکدیگر را تقویت می‌کنند. نتایج، وابستگی متقابل این متغیرها را تأیید و به شکل‌گیری یک چرخه معیوب انجامیده که تورم دورقمی و نابرابری درآمدی را در اقتصاد ایران تداوم بخشیده است.

https://sedj.usb.ac.ir/article_10129_a894a6f2066b0a2ea9dd62a728fc2a4a.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان اقتصاد باثبات 2821-1049 7 3 2026 09 23 Assessing the Effects of Productivity and Pricing Policies on Water, Energy, and Food Security in Iran: A Nexus Approach Based on a Computable General Equilibrium Model ارزیابی اثر سیاست‌های بهره‌وری و قیمتی بر امنیت آب، انرژی و غذا در ایران: رویکرد پیوندی مبتنی بر مدل تعادل عمومی محاسبه پذیر 109 147 10132 10.22111/sedj.2026.55223.1691 FA کاوه قره چورلوی اقدم دانشجوی دکتری اقتصاد توسعه دانشگاه تبریز، ایران. رضا رنج پور استاد اقتصاد دانشگاه تبریز، تبریز، ایران حسین پناهی استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه نتبریز زهرا کریمی تکانلو استاد اقتصاد دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-9606-2756 Journal Article 2026 04 30 Water, energy, and food (WEF) security constitute major macroeconomic and environmental challenges for Iran. Addressing these challenges within a sustainable development context requires a systemic nexus perspective that explicitly models cross-sectoral interdependencies. Accordingly, this study employs a WEF nexus framework to identify the inherent synergies and trade-offs that shape resource management across these sectors. Using a Computable General Equilibrium (CGE) model calibrated to Iran’s Social Accounting Matrix (SAM), the research evaluates economy-wide effects of two contrasting policy strategies: productivity‑enhancing measures and price‑based policies, including subsidy removal and taxation. Simulations reveal that productivity-driven policies consistently generate macroeconomic dividends, improving aggregate social welfare and reinforcing security across all three WEF dimensions. These benefits are maximized when interventions are implemented as cohesive, prioritized policy packages. Specifically, enhancing energy productivity exerts the most robust positive impact compared to water or food interventions, while a bundled energy–food productivity scenario yields the highest overall efficiency gains. Conversely, relying exclusively on pricing instruments triggers widespread negative macroeconomic spillovers and diminishes public welfare. Within the price scenarios, escalating food prices precipitously degrade food security, and energy price hikes induce severe systemic shocks across the entire economic network. Interestingly, water price increases yield largely neutral systemic effects. Ultimately, the findings demonstrate that unilateral pricing policies create unsustainable socio-economic frictions. To mitigate these inherent trade-offs, policymakers must design hybrid strategies that structurally integrate price reforms with targeted productivity enhancements, thereby fostering positive nexus synergies and safeguarding Iran’s sustainable development trajectory. Given the static nature of the model, the simulation results are applicable exclusively to short- and medium-term equilibrium adjustments. امنیت آب، انرژی و غذا از چالش‌های مهم اقتصاد ایران هستند و مدیریت این سه مسئله حیاتی برای دستیابی به توسعه پایدار، نیازمند رویکردی سیستمی و جامع است. در این پژوهش، موضوع امنیت با «رویکرد پیوندی» بررسی شده است؛ رویکردی که در آن تأثیرات این سه بخش به شدت مرتبط فرض شده، به‌طوری‌که وضعیت هر بخش، سایر بخش‌ها را متأثر می‌کند و نیازمند مدیریت یکپارچه و شناخت دقیق هم‌افزایی‌ها و بده‌بستان‌هاست.این مطالعه با استفاده از مدل تعادل عمومی محاسبه‌پذیر و ماتریس حسابداری اجتماعی ایران ، تأثیر سیاست‌های بهبود بهره‌وری و شوک‌های قیمتی را بر امنیت آب، انرژی و غذا و رابطه پیوندی آن‌ها ارزیابی کرده است.نتایج شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های بهبود بهره‌وری، به‌طور کلی سبب افزایش رفاه عمومی و ارتقای امنیت در هر سه بخش می‌شوند. این سیاست‌ها در صورت اجرای ترکیبی و با اولویت‌بندی درست، به حداکثر کارایی می‌رسند. بهبود بهره‌وری انرژی نسبت به آب و غذا تأثیر قوی‌تری داشته و ترکیب سیاست‌های انرژی و غذا بالاترین اثر مثبت را به همراه دارد. در مقابل، نتایج حاکی از آن است که ابزارهای قیمتی (مانند حذف یارانه‌ها)، برخلاف سیاست‌های بهره‌وری، به‌طور کلی رفاه را کاهش داده و اثرات جانبی گسترده‌ای بر امنیت این متغیرها دارند. افزایش قیمت غذا بیشترین آسیب را به امنیت غذایی زده و افزایش قیمت انرژی، شوک سیستمی به کل پیوند وارد می‌کند؛ درحالی‌که افزایش قیمت آب تأثیر قابل‌توجهی بر کلیت پیوندها ندارد. در نهایت، ترکیب سیاست‌های قیمتی با سیاست‌های بهره‌وری می‌تواند بده‌بستان‌های منفی را به حداقل رسانده و هم‌افزایی مثبتی ایجاد کند

https://sedj.usb.ac.ir/article_10132_9017cf90cfa8bc171ae867d99ec43633.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان اقتصاد باثبات 2821-1049 7 3 2026 09 23 Investigating the Impact of Energy Security, Food Security, and Exogenous Climate Variable Shocks on Iran’s Economic Resilience: A VARX Model Approach بررسی تأثیر شوک‌های امنیت انرژی، غذایی و متغیر برون‌زای اقلیم بر تاب‌آوری اقتصادی ایران: رویکرد مدل VARX 169 184 10203 10.22111/sedj.2026.55355.1696 FA فاطمه مقتدائی گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران نرگس صالح نیا گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مصطفی سلیمی فر گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران. Journal Article 2026 05 13 Economic resilience plays an important role in shaping the long-term growth pattern and is a prerequisite for the theory of endogenous growth. Therefore, this study, using the vector autoregressive model with exogenous variables (VARX) and seasonal data from spring 2001 to winter 2023, has examined the impact of energy, food security, and climate exogenous shocks on Iran's economic resilience. The instantaneous shock response function of economic resilience showed that after the energy security shock, it first strengthened, then became negative after a few periods, and then approached the previous equilibrium state. In contrast, after the food security shock, economic resilience increased, and then the positive shock effect was absorbed over time and the system approached a new equilibrium state. Climate shocks also create significant and stable fluctuations in the instantaneous shock response function of economic resilience. The cumulative response diagram of economic resilience showed that the positive effect of the energy security improvement shock on this variable is not stable and eventually becomes negative. But positive food and climate security shocks have a positive and sustained cumulative effect on economic resilience. The results of the analysis of variance of the forecast error also showed that in the short term, the majority of the fluctuations in economic resilience are explained by internal shocks to this variable. With an increase in the time horizon, the contribution of other variables, especially food security, in explaining changes in economic resilience increases. In a Granger and instant causality test as a complementary tool to accurately identify the communication channels between endogenous VARX variables, only the probability value of the Granger causality test for food security was obtained as 0.0017. This result indicates a significant Granger causality relationship at the 1% level. Therefore, food security disruptions play an important role in predicting changes in economic resilience and energy security. Based on the results of this instant causality test, only the probability value of the instant causality test from energy security to other variables is less than the significance level of 0.05. Therefore, the null hypothesis of no instant causality is rejected. تاب‌آوری اقتصادی نقش مهمی بر شکل‌گیری الگوی رشد بلندمدت دارد و به‌ عنوان پیش‌نیازی در جهت نظریه رشد درون‌زا است. بنابراین این مطالعه با به کارگیری مدل خودرگرسیون برداری با متغیر برون‌زا (VARX) و داده‌های فصلی دوره زمانی زمستان 1379 تا پاییز 1402، به بررسی تأثیر شوک‌های امنیت انرژی، غذایی و متغیر برون‌زای اقلیم بر تاب‌آوری اقتصادی ایران پرداخته است. تابع واکنش به ضربه آنی تاب‌آوری اقتصادی نشان داد که پس از شوک امنیت انرژی ابتدا تقویت، سپس پس از چند دوره منفی شده و در ادامه به وضعیت تعادلی قبلی نزدیک می‌گردد. در مقابل پس از شوک امنیت غذایی تاب‌آوری اقتصادی افزایش یافته، در ادامه اثر شوک مثبت به مرور زمان جذب شده و سیستم به وضعیت تعادلی جدید نزدیک می‌شود. شوک‌ اقلیمی نیز نوسانات قابل توجه و پایدار در تابع واکنش به ضربه‌ آنی تاب‌آوری اقتصادی ایجاد می‌کند. نمودار واکنش تجمعی تاب‌آوری اقتصادی نشان داد که تاثیر مثبت شوک بهبود امنیت انرژی بر این متغیر پایدار نیست و در نهایت منفی می‌گردد. اما شوک مثبت امنیت غذایی و اقلیمی اثر تجمعی مثبت و پایداری بر تاب‌آوری اقتصادی دارد. نتایج تجزیه واریانس خطای پیش‌بینی نیز نشان داد که در کوتاه‌مدت بخش عمده نوسانات تاب‌آوری اقتصادی توسط شوک‌های درونی این متغیر توضیح داده می‌شود. با افزایش افق زمانی، سهم متغیرهای دیگر به‌ویژه امنیت غذایی در توضیح تغییرات تاب‌آوری اقتصادی افزایش می‌یابد.

https://sedj.usb.ac.ir/article_10203_e3815010efea3d8a65994667ec675a9b.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان اقتصاد باثبات 2821-1049 7 3 2026 09 23 Macro-analysis of the housing rental market within the urban hierarchy based on the DPW four-sector model (Approach: GVAR) تحلیل کلانِ بازار اجاره مسکن در سلسله مراتب شهری بر پایه مدل چهاربخشی DPW (بارهیافت: GVAR) 185 222 10204 10.22111/sedj.2026.56393.1723 FA مریم امینی دکتری اقتصاد شهری- منطقه ای، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران مصطفی دین محمدی استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. سامان حاتم راد استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Journal Article 2026 07 27 As a terminal for reflecting consumer demand and household welfare, the rental housing market is a multidimensional phenomenon deeply intertwined with the asset sector, construction costs, and credit flows. Within the context of Iran’s urban system, rental market fluctuations exhibit complex behavior driven by structural heterogeneities and asymmetric spatial spillovers between the capital and other regions. Accordingly, aiming to analyze the macroeconomic dynamics of the rental housing market within Iran’s urban hierarchy, this study integrates the DiPasquale–Wheaton (DPW) interactive framework with a Global Vector Autoregression (GVAR) approach. In this specification, the dynamics of the rent index are modeled based on the simultaneous interaction of four sub-markets (rental, asset, construction, and credit) for Tehran, large cities, and small cities over the period from 1991 to 2024. To this end, annual data for these four markets were collected from the Central Bank of the Islamic Republic of Iran for the aforementioned period. Generalized Impulse Response Function (GIRF) results indicate that Iran’s housing system lacks a symmetric wave diffusion pattern across urban strata; the relationship between Tehran and large cities demonstrates no significant short-term co-movement, whereas a positive shock in Tehran’s rental market is associated with a short-term decline in rent growth in small cities (spatial divergence). This heterogeneous and asymmetric pattern stems from disparities in demand structures and household financial capacity between the capital and the periphery, thereby rejecting the hypothesis of a unified spillover. Consequently, the application of uniform credit and regulatory policies at the national level is ineffective; policymakers should adopt a spatially differentiated approach tailored to each region’s position within the urban hierarchy بازار اجاره مسکن به‌عنوان پایانه انعکاس تقاضای مصرفی و رفاه خانوار، پدیده‌ای چندبعدی است که تحولات آن عمیقاً با بخش دارایی، هزینه‌های ساخت و جریان‌های اعتباری گره خورده است. در بستر نظام شهری ایران، نوسانات بازار اجاره به‌دلیل ناهمگونی‌های ساختاری و سرریزهای فضایی نامتقارن میان پایتخت و سایر مناطق، رفتاری پیچیده نشان می‌دهد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل پویایی‌های کلان بازار اجاره مسکن در سلسله‌مراتب شهری ایران، چارچوب تعاملی دی‌پاسکال–ویتون (DPW) را با رویکرد خودرگرسیون برداری جهانی (GVAR) تلفیق نموده است. در این تصریح، پویایی شاخص اجاره‌بها بر پایه برهم‌کنش هم‌زمان چهار زیربازار (اجاره، دارایی، ساخت‌وساز و اعتبارات) برای تهران، شهرهای بزرگ و شهرهای کوچک طی دوره ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۳ مدل‌سازی شده است.برای این منظور داده‌های مورد نیاز برای 4 بازار اجاره، دارایی، ساخت و مالی از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای سال های 1370 تا 1403 با تواتر سالانه جمع آوری شده اند. نتایج توابع واکنش تعمیم‌یافته (GIRF) نشان می‌دهد سیستم مسکن ایران فاقد الگوی انتشار موجی متقارن میان لایه‌های شهری است؛ رابطه تهران و شهرهای بزرگ هم‌حرکتی کوتاه‌مدت معناداری را نشان نمی‌دهد، در حالی که تکانه مثبت در بازار اجاره تهران با افت کوتاه‌مدت رشد اجاره‌بها در شهرهای کوچک (واگرایی مکانی) همراه است. این الگوی ناهمگن و نامتقارن، ناشی از تفاوت در ساختار تقاضا و توان مالی خانوارها میان پایتخت و پیرامون است و فرضیه سرریز یکپارچه را رد می‌کند.

https://sedj.usb.ac.ir/article_10204_a687d73fc28a50dc2e7aae1a37a861b9.pdf