تعیین عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی با استفاده از روش فرا تحلیل

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

مالیات بعنوان یکی از ابزارهای سیاستی اقتصاد، بهترین و مهمترین منبع درآمد دولت است که به-تدریج رفاه مالیات‌دهندگان را کاهش می‌دهد و این مسأله آنها را به نپرداختن مالیات چه به‌صورت قانونی و چه به‌صورت غیرقانونی ترغیب می‌کند. یکی از معضلات اساسی نظام مالیاتی کشورها از جمله ایران افزایش روز افزون فرارهای مالیاتی است. همچنین عدم آگاهی دولتمردان از علل فرار مالیاتی می‌تواند به گسترش آن بیافزاید. شناسایی عواملی که باعث به وجودآمدن فرار مالیاتی می‌شود، در پیشگیری از آن بسیار مؤثر است و کمک می‌کند تا بتوان میزان فرار مالیاتی موجود در جامعه را برآورد نمود. در سال‌های اخیر مطالعاتی در رابطه با علل فرار مالیاتی با رهیافت‌های متفاوت انجام شده است. در این مقاله با استفاده از روش فراتحلیل، عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی و همچنین شدت ارتباط آن‌ها با فرار مالیاتی برای کشور ایران مورد بررسی قرار گرفته‌است. نتایج نشان می‌دهند که متغیرهای عوامل اقتصادی، درآمد سرانه، عوامل تکنولوژی، عوامل اجتماعی، عوامل قانونی، تورم، عوامل فرهنگی، محدودیت تجاری، بار مالیاتی، بیکاری و حجم دولت عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی می‌باشند و بیشترین شدت تأثیرگذاری را عوامل فرهنگی و کمترین شدت تأثیرگذاری را درآمد سرانه بر فرار مالیاتی می‌گذارند. عوامل تأثیر گذار بر فرار مالیاتی به ترتیب بیشترین شدت تأثیرگذاری و ضریب همبستگی آنها عبارت‌اند از عوامل فرهنگی (577/0)، عوامل قانونی (543/0)، عوامل اجتماعی (539/0) و عوامل اقتصادی (467/0)، حجم دولت (399/0)، محدودیت تجاری (392/0)، تورم (367/0)، بیکاری (357/0)، بار مالیاتی (241/0)، عوامل تکنولوژی (194/0) و درآمد سرانه (192/0).

کلیدواژه‌ها


Abdullah Milani, M. & Akbarpour Roshan, N. (2012). Tax evasion due to informal economy in Iran. Journal of Taxation, 13(61), 142-167. (In Persian)
Afsharpour, A. & Karshenasan, A. (2018). Investigating the relationship between tax evasion, poverty and unemployment in Khuzestan province. Journal of Research in Accounting and Economic Sciences, 4 (2), 73. (In Persian)
Agrawal, K.K. (2007). Corporate Tax Planning. (1), Atlantic Publishers & Distributors (P) Ltd, Sixth edition, 3-11.
Aigner, D.J., Schneider, F. & Ghosh, D. (1988). Me and my shadow:estimating hidden economy from time series data. In Barnett, W. A. etal. (Eds), Dynamic Modeling. Proceedings of the third international symposium in economic econometrics, Cambridge Press, Cambridge, 297- 334.
Akbari, N., Moazen Jamshidi, H. & Akbari, M. H. (2013). Meta-analysis of improving the business environment in Iran with emphasis on investment. The first conference on sustainable development with the approach of improving the business environment, Mashhad, Khorasan Razavi Chamber of Commerce, Industries, Mines and Agriculture, https://www.civilica.com/Paper-MCCIMA01-MCCIMA01_010.html. (In Persian)
Alikhani, R., Maran Jori, M. & Babazadeh, F.  (2016). Investigating the Effective Factors on Tax Evasion of Taxpayers in the West of Mazandaran province, Third Global Conference on Management, Economics, Accounting and Humanities at the Beginning of Third Millennium. (In Persian)
Allingham, M.G. & Sandmo, A. (1972). Income tax evasion: A theoretical analysis. Journal of Public Economics, 1, 323-338.
Ashrafzadeh, H. & Mehregan, N. (2000). Estimating the size of underground economic activities in Iran. Proceedings of the National Conference on Commodity Smuggling and Ways to Control It, Tehran: Tarbiat Modares University, 25_44. (In Persian)
Azizkhani, F. & Afshari, Gh. (2005). Tax evasion and its impact on GDP and income distribution. Parliament and Research, 50 (12), 395_422. (In Persian)
Azkia, M. & Tavakoli, M. (2006). Meta-analysis of job satisfaction studies in educational organizations. Journal of Social Sciences, 27 (27), 26-1.
Bahrizadeh, T., Nouri, S., Bahrizadeh, A., A. & Bahrizadeh, A. . Investigating the relationship between inefficient promotion of tax culture, weakness and multiplicity of laws and regulations and the phenomenon of money laundering with tax evasion (Case study: Kowsar city), Third International Conference on Industrial Management and Engineering with Emphasis on Knowledge Management Excellence and Competitiveness. (In Persian)
Bayati, M. & Karimi Tabrizi, M. (2014). Investigating the Causes and Factors Affecting Tax Evasion (Case study of Arak city), 2nd National Conference on Applied Researches in Accounting and Management, University of Tehran. (In Persian)
Brooks, N. (2001). Challenges of tax administration and compliance. Tax Conference, Asian Development Bank, 1- 35.
BÜhn, A., Karmann, A. & Schneider, F. (2007). Size and Development of the Shadow Economy and of Do-It-Yourself Activities in Germany. Cesifo Working Paper, 2021(1), 1-46.
Daei Karimzadeh, S. & Jalali Zavareh, K.  (2014). Investigating the Factors Affecting Tax Evasion in Iran (From the Perspective of the Employees of the General Directorate of Taxation in Isfahan), Second National Conference on Management Dynamics, Economic Development and Financial Management, Shiraz. (In Persian)
Dell’Anno, R., Gómez, M. & Pardo, A. (2004). Shadow Economy in Three Very Different Mediterranean Countries: France, Spain and Greece. A MIMIC Approach. Working Paper, 1-29.
Dularif, M., Sutrisno, T., Nurkholis & Saraswati, E. (2019). Is deterrence approach effective in combating tax evasion? A meta-analysis. Problems and Perspectives in Management, 17(2), 93-113. doi:10.21511/ppm.17(2).2019.07.
Fathi, S., Khodadad Hosseini, H. & Elahi, Sh. (2007), presenting a model of the relationship between information technology and the performance of commercial companies; Meta-analysis of measurement factors in the productivity puzzle. Quarterly Journal of Business Research, 42 (11), 263_299. (In Persian)
Fitzgerald, Sh. M. & Rumrill. Jr, Ph.D. (2003). Meta-analysis as a tool for understanding existing research literature. Speaking of Research, 21, 97-103.
Frederiksen, A., Graversen, E. K. & Smith, N. (2004). Tax Evasion and Work in the Underground secor.  Labour Economics, 12, 613-628.
Godfred, M., Owusu, Y., Amoah Bekoe, R., Kwasi Anokye, F.  & Anyetei, L. (2019). What Factors Influence the Intentions of Individuals to Engage in Tax Evasion? Evidence from Ghana, International Journal of Public Administration, (43)13, 1143-1155.
Golbarani, A. & Faramarzi, A. (2016). Investigation and Identification of Factors Affecting Tax Evasion in Iran Using Vector Error Correction Models (VECM). Third International Conference on Management and Economics with Resistive Economics Approach, Mashhad. (In Persian)
Giles, D.E.A. (1999). Modeling the hidden economy in the tax-gap in New Zealand. Empirical Economics, 4/1999(24), 621-640.
Hadian, E. and Tahvili, A. (2013). Identifying the factors affecting tax evasion in the Iranian economy. Journal of Planning and Budget, 2 (18), 39-58. (In Persian)
Hunter, J.E. & Schmidt, F.L. (1990). Method of meta-analysis: correcting error and bias in research finding. Newbury Park, CA: Sage.
Izanloo, B. & Habibi, M. (2011). Application of meta-analysis in social and behavioral sciences research: An overview of the benefits and bottlenecks and methodology. Behavioral Science Research, 1 (9), 70-82. (In Persian)
Jafari Samimi A. & Hamzehi A., A. . Investigating the Factors Affecting Tax Evasion: A Case Study of Gold Traders in Mazandaran Province, Economic Research and Policies. (In Persian)
Jalalabadi, A. & Azizkhani, F. (2006). Expert comment on the plan to form a society of official tax advisors in Iran. Economic Journal, 7 (2), 1_12. (In Persian)
Javid, M., R. (2010). Investigating the willingness of citizens to pay municipal tolls based on the postal model. Case Study of District 21 of Tehran. Master's thesis. Dehaghan unit. (In Persian)
Karimi M., Sh., Del Angizan, S. & Heydarian, R. (2018). Determining the Effective Factors on the Underground Economy in Iran - in the period 1976-2016, (vector error correction method), Economic Research, 53 (2), 367-386. (In Persian)
Khajavi, M., Rezaei, E. & Khodavisi, H. (2011). Investigating the Underground Economy and Tax Gap in Iran. Economic Research Journal, 30(11), 65-90. (In Persian)