رشد اقتصادی در عصر هوش مصنوعی: تحلیل تجربی با رویکرد گشتاورهای تعمیم‌یافته پانلی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله بروجردی (ره)، بروجرد، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر رشد اقتصادی کشورها با استفاده از رویکرد گشتاورهای تعمیم‌یافته پانلی است. در این راستا، از داده‌های پانل کشورهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی طی دوره ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳ استفاده شده است. تخمین مدل پانل پویا نشان می‌دهد که رشد هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی دارد. به بیان دیگر، افزایش سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های AI به تسریع رشد GDP کشورهای مورد بررسی منجر شده است. از سوی دیگر، برهم‌کنش مثبت بین رشد AI و بهره‌وری نیروی کار حاکی از آن است که اثر هوش مصنوعی در حضور بهره‌وری بالاتر تقویت می‌گردد. بر اساس یافته‌ها، بهره‌گیری از فناوری AI می‌تواند از طریق ارتقای بهره‌وری کل عوامل و سایر کانال‌های نوآوری و سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی کشورها را تقویت کند. همچنین برهم­کنش مثبت بین رشد AI و سرمایه انسانی نیز موید آن است که هوش مصنوعی در حضور سرمایه انسانی بالاتر از شدت اثرگذاری بیشتری برخوردار است. نتایج این مطالعه مؤید نقش تحول‌آفرین هوش مصنوعی در اقتصاد بوده و لزوم توجه به سیاست‌هایی جهت بهره‌گیری حداکثری و فراگیر از ظرفیت‌های AI را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

Acemoglu, D. (2025). The Simple Macroeconomics of AI. Economic Policy, 40(121), 13-58. DOI: 10.1093/epolic/eiae042.
Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2018). The Race Between Man and Machine: Implications of Technology for Growth, Factor Shares, and Employment. American Economic Review, 108(6), 1488-1542. DOI: 10.1257/aer.20160696.
Aghion, P., & Bunel, S. (2024). AI and Growth: Where Do We Stand. No publicado [en línea]. Disponible en: https://www. frbsf. org/wp-content/uploads/AI-and-Growth-Aghion-Bunel. pdf.
Aghion, P., Jones, B. F., & Jones, C. I. (2017). Artificial Intelligence and Economic Growth. NBER Working Papers 23928, National Bureau of Economic Research, Inc.
Agrawal, A., Gans, J., & Goldfarb, A. (2019). "The economics of artificial intelligence: An agenda". University of Chicago Press.
Arellano, M., and Bond, S. R. (1991). "Some Tests of Specification for Panel Data: Monte Carlo Evidence and an Application to Employment Equations". Review of Economic Studies, 58(2), 277–297. DOI: 10.2307/2297968.
Babina, T., Fedyk, A., He, A., & Hodson, J. (2024). Artificial intelligence, firm growth, and product innovation. Journal of Financial Economics, 151, 103745. DOI: 10.1016/j.jfineco.2023.103745.
Baltagi, B. (2008). "Econometric Analysis of Panel Data". 5th Edition. John Wiley & Sons Publication. USA.
Bao, C., Yang, B., Zhang, X., & Zhong, T. (2024). Artificial Intelligence, Knowledge Spillovers, and Growth. https://papers.ssrn.com. DOI: doi.org/10.2139/ssrn.4943607.
Besiroglu, T., Emery-Xu, N., & Thompson, N. (2024). Economic impacts of AI-augmented R&D. Research Policy, 53(7), 105037. DOI: 10.1016/j.respol.2024.105037.
Brynjolfsson, E., Li, D., & Raymond, L. (2025). Generative AI at work. The Quarterly Journal of Economics, 140(2), 889-942. DOI: 10.1093/qje/qjae044.
Brynjolfsson, E., Li, D., Rock, D., & Syverson, C. (2018). Artificial Intelligence and the Modern Productivity Paradox: A Clash of Expectations and Statistics, NBER Chapters, in: The Economics of Artificial Intelligence: An Agenda, pages 23-57, National Bureau of Economic Research, Inc.
Chang, J. J., Cheung, T., & Yang, H. (2025). Capital Deepening, Technology Choice, and Labor Share Dynamics. https://papers.ssrn.com. DOI: 10.2139/ssrn.5123389.
Crafts, N. (2021). Artificial Intelligence as a General-Purpose Technology: An Historical Perspective. Oxford Review of Economic Policy, 37(3), 521-536. DOI: 10.1093/oxrep/grab012.
Gondauri, D. (2025). The impact of artificial intelligence on gross domestic product: A global analysis. https://www.arxiv.org/pdf/2503.16494.
Gonzales, J. T. (2023). Implications of AI Innovation on Economic Growth: A Panel Data Study. Journal of Economic Structures, 12(1), 1-37. DOI: 10.1186/s40008-023-00307-w.
Graetz, G., & Michaels, G. (2018). Robots at Work. Review of Economics and Statistics, 100(5), 753–768. DOI: 0.1162/rest_a_00754.
Greene, H. (2000). "Econometric Analysis". 4th Edition, London: Prentice−Hall International (UK) Limited.
Hulten, Charles R. (1978). Growth Accounting with Intermediate Inputs, The Review of Economic Studies, 45 (3), 511–518.
Kalai, M., Becha, H., & Helali, K. (2024). Effect of Artificial Intelligence on Economic Growth in European Countries: A Symmetric and Asymmetric Cointegration Based on Linear and Non-linear ARDL Approach. Journal of Economic Structures, 13(1), 1-37. DOI: 10.1186/s40008-024-00345-y.
Lu, C. H. (2021). The Impact of Artificial Intelligence on Economic Growth and Welfare. Journal of Macroeconomics, 69, 103342. DOI: 10.1016/j.jmacro.2021.103342.
Lucas, R. E., Jr. (1988). On the Mechanics of Economic Development. Journal of Monetary Economics, 22(1), 3–42. DOI: 10.1016/0304-3932(88)90168-7.
Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. (1992). A Contribution to the Empirics of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics, 107, 407–437.
Maswana, J. C. (2024). Exploring the Growth Effects of Artificial Intelligence in Developing Countries in Africa Using a Semi-Endogenous Growth Model. Paper presented at the 2024 Annual Meeting of the American Economic Association (AEA), San Antonio, TX, USA. Retrieved from https://www.aeaweb.org/conference/2024/program/2002.
Paić, G., & Serkin, L. (2025). The Impact of Artificial Intelligence: From Cognitive Costs to Global Inequality. The European Physical Journal Special Topics, 1-6. DOI: 10.1140/epjs/s11734-025-01561-8.
Romer, P. M. (1986). Increasing Returns and Long-run Growth. Journal of Political Economy, 94(5), 1002–1037. DOI:10.1086/261420.
Sargan, J. D. (1958). The Estimation of Economic Relationships Using Instrumental Variables. Econometrica, 26(3), 393–415. DOI:10.2307/1907619.
Septiandri, A. A., Constantinides, M., & Quercia, D. (2025). AI and the Economic Divide: How Artificial Intelligence Could Widen the Divide in the US. EPJ Data Science, 14(1), 33. DOI: 10.1140/epjs/s13688-025-00547-9.
Tam, P. H., Hong, T. P., Thanh, C. N., & Tran, P. (2024). AI Innovation and Economic Growth: A Global Evidence. WSB Journal of Business and Finance, 58(1), 198-216. DOI: 10.2478/wsbjbf-2024-0017.
Trajtenberg, M. (2018). AI as the Next GPT: A Political-Economy Perspective. NBER Working Paper No. 24245, National Bureau of Economic Research, Inc.
Wooldridge, J. M. (2010). "Econometric Analysis of Cross-Section and Panel Data". MIT Press

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار