ارزیابی اعتبار بانک مرکزی ایران در شرایط تورمی: رویکرد مبتنی بر رگرسیون بیزی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

هدف این مطالعه، ارزیابی اعتبار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تأثیرگذاری بر نرخ‌های بهره بلندمدت است. در این مطالعه، اعتبار بانک مرکزی به توانایی آن در کاهش نرخ بهره بلندمدت به‌عنوان نماینده انتظارات تورمی از طریق اعمال سیاست‌های پولی کوتاه‌مدت در شرایط تورمی اطلاق می‌شود. بدین منظور با استفاده از داده‌های ماهانه اسفند 1399 تا مهر 1404، یک الگوی رگرسیون بیزی با خطای t-Student برآورد شد و اثر سیاست پولی در هر دوره به‌صورت پسینی محاسبه گردید. شاخص اعتبار بر مبنای احتمال منفی‌بودن اثر سیاست بر نرخ بهره بلندمدت تعریف شد؛ به‌گونه‌ای که مقدار بالاتر نشان‌دهنده اطمینان بیشتر مدل نسبت به اثرگذاری مطلوب سیاست است.
نتایج نشان می‌دهد که اثر میانگین نرخ سیاستی بر انتظارات، معنادار اما کوچک، است. شاخص اعتبار در کل نمونه حدود ۰.۳۴ به دست آمد که بیانگر ضعف عمومی سیاست در کاهش نرخ بهره بلندمدت است. تفکیک رژیمی نشان می‌دهد که در دوره‌های انبساطی، شاخص اعتبار تقریباً صفر (۰٫۰۳) بوده و کاهش نرخ سیاستی در عمل به واکنش مطلوبی در انتظارات منجر نشده است. در دوره‌های انقباضی نیز مقدار شاخص حدود ۰٫۵ است؛ رقمی که بیانگر عدم قطعیت کامل نسبت به اثرگذاری سیاست و نبود شواهد قاطع درباره کاهش تغییر نرخ بهره بلندمدت پس از افزایش نرخ سیاستی است. در مجموع، این نتایج حاکی از آن است که بانک مرکزی در هدایت انتظارات تورمی، از اعتبار پایینی برخوردار بوده و پایداری لازم را در طول دوره مورد بررسی نداشته است.

کلیدواژه‌ها