بررسی اثرات زیست‌محیطی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و مخارج سلامت بر عامل ظرفیت بار در ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه توسعه و برنامه‌ریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه توسعه و برنامه‌ریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه توسعه و برنامه‌ریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 استاد گروه مدیریت بحران و اضطرار، دانشکده مدیریت، دانشگاه یورک، تورنتو، کانادا

10.22111/sedj.2026.52432.1611

چکیده

فعالیت‌های انسانی، به‌ویژه فعالیت‌های مرتبط با مصرف سوخت‌های فسیلی، موجب آلودگی محیط‌زیست و افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای شده است. سیاست‌هایی مانند کاهش مصرف این سوخت‌ها و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌توانند بهبودهایی نظیر ارتقاء کیفیت هوا و کیفیت محیط‌زیست را به همراه داشته باشند. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط بین بخش سلامت، انرژی و فعالیت‌های اقتصادی با کیفیت محیط‌زیست انجام شده و به این منظور از شاخص "عامل ظرفیت بار" (نسبت ظرفیت زیستی به ردپای اکولوژیکی) برای ارزیابی‌های مربوطه بهره برده است.
در این مطالعه با استفاده از رویکرد خودرگرسیون برداری با وقفه‌های توزیعی (ARDL) به بررسی تأثیر مخارج سلامت، انرژی‌های تجدیدپذیر و تولید ناخالص داخلی بر روی عامل ظرفیت بار در ایران طی دوره 1990 تا 2019 پرداخته شده است. نتایج حاصل از برآورد مدل بلندمدت نشان می‌دهند، مخارج سلامت دولت و مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر هریک تأثیر مثبت و معناداری بر شاخص عامل ظرفیت بار دارند. در مقابل، تولید ناخالص داخلی سرانه با ضریب منفی ۰.۱۷، اثری معکوس و معنادار بر عامل ظرفیت بار دارد. همچنین نتایج الگوی تصحیح خطا نشان می‌دهد که ضریب تعدیل خطا برابر با ۰.۶۹- و از نظر آماری معنادار است؛
بر اساس یافته‌های پژوهش، پیشنهاد می‌شود دولت با تنوع‌بخشی به منابع انرژی تجدیدپذیر، کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و حمایت از فناوری‌های سازگار با محیط‌زیست، مسیر رشد سبز را دنبال کند. همچنین، افزایش مخارج سلامت با تمرکز بر پیشگیری و ترویج آگاهی‌های زیست‌محیطی می‌تواند فشار بر محیط‌زیست را کاهش داده و کیفیت آن را بهبود بخشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات