استخراج منحنی بازده اقتصاد ایران با استفاده از مدل نیلسون سیگل

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد نظری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران

2 گروه اقتصاد بازرگانی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران

چکیده

منحنی بازده به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های پیش‌نگر در تحلیل‌های مالی و اقتصادی شناخته می‌شود. این پژوهش با استفاده از مدل نلسون-سیگل و داده‌های اوراق دولتی بدون کوپن (اخزا)، به استخراج منحنی بازده اقتصاد ایران طی دوره ۱۳۹۵-۱۴۰۳ می‌پردازد. نوآوری اصلی این تحقیق، علاوه بر اعمال روش وزندهی بلیس برای افزایش دقت برازش در سررسیدهای کوتاه‌مدت، بررسی تجربی حقایق آشکارشده منحنی بازده در اقتصاد ایران برای نخستین بار است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد اقتصاد ایران در این دوره سه الگوی متمایز از منحنی بازده را تجربه کرده است: منحنی نزولی در دوره رکود-تحریم ۱۳۹۵-۱۳۹۷، منحنی تخت در دوره‌های گذار ۱۳۹۹-۱۴۰۰، و منحنی صعودی تند در دوره شوک‌های سیاسی-اقتصادی ۱۴۰۱-۱۴۰۳. نتایج آزمون‌های آماری انجام‌شده، دو حقیقت آشکارشده اصلی را تأیید می‌کند: اول، وجود هم‌حرکتی قوی بین نرخ‌های بهره با سررسیدهای مختلف که با ضرایب همبستگی بالای ۰.۹۵ مورد تأیید قرار گرفت؛ و دوم، شیب صعودی معمول منحنی بازده که در بیش از 65 درصد موارد مشاهده شد. بر خلاف انتظارات اولیه، رابطه معکوس بین سطح نرخ کوتاه‌مدت و شیب منحنی در داده‌های ایران تأیید نشد که این امر می‌تواند نشان‌دهنده ویژگی‌های خاص بازار مالی ایران باشد. این یافته‌ها می‌تواند مبنای علمی مناسبی برای سیاست‌گذاری پولی، مدیریت ریسک نهادهای مالی و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران فراهم کند. به‌ویژه، شناسایی الگوهای مختلف منحنی بازده در دوره‌های مختلف اقتصادی می‌تواند به عنوان یک ابزار پیش‌بینی‌کننده برای اتخاذ تصمیمات آتی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

Ang, A., & Piazzesi, M. (2003). A no-arbitrage vector autoregression of term structure dynamics with macroeconomic and latent variables. *Journal of Monetary Economics, 50*(4), 745–787. https://doi.org/10.1016/S0304-3932(03)00032-1
Billio, M., Busetto, F., Dufour, A., & Varotto, S. (2025). Bond supply expectations and the term structure of interest rates. Journal of International Money and Finance, 150, 103217. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2024.103217.
Bliss, R. R. (1996). Testing term structure estimation methods. Advances in Futures and Options Research, 9, 197–231. https://ssrn.com/abstract=2506850
Byrne, J. P., Cao, S., & Korobilis, D. (2017). Forecasting the term structure of government bond yields in unstable environments. Journal of Empirical Finance, 44, 209-225. DOI: 10.1016/j.jempfin.2017.09.004
Caldeira, J. F., Moura, G. V., Santos, A. A., & Tourrucôo, F. (2016). Forecasting the yield curve with the arbitrage-free dynamic Nelson–Siegel model: Brazilian evidence. EconomiA, 17(2), 221-237. https://ideas.repec.org/a/anp/econom/v17y20162221_237.html
Christensen, J. H. E., Diebold, F. X., & Rudebusch, G. D. (2011). The affine arbitrage-free class of Nelson-Siegel term structure models. *Journal of Econometrics, 164*(1), 4–20. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2011.02.011
Cox, J. C., Ingersoll, J. E., & Ross, S. A. (1985). A theory of the term structure of interest rates. *Econometrica, 53*(2), 385–407. https://doi.org/10.2307/1911242
Dai, Q., & Singleton, K. J. (2000). Specification analysis of affine term structure models. *The Journal of Finance, 55*(5), 1943–1978. https://doi.org/10.1111/0022-1082.00278
Diebold, F. X., & Li, C. (2006). Forecasting the term structure of government bond yields. *Journal of Econometrics, 130*(2), 337–364. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2005.03.005
Diebold, F. X., Li, C., & Yue, V. Z. (2008). Global yield curve dynamics and interactions: a dynamic Nelson–Siegel approach. Journal of Econometrics, 146(2), 351-363. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2008.08.017.
Diebold, F. X., Rudebusch, G. D., & Aruoba, S. B. (2006). The macroeconomy and the yield curve: a dynamic latent factor approach. Journal of econometrics, 131(1-2), 309-338. https://ssrn.com/abstract=565168
Duffie, D., & Kan, R. (1996). A yield-factor model of interest rates. Mathematical Finance, 6*(4), 379–406. https://doi.org/10.1111/j.1467-9965.1996.tb00123.x
Fama, E. F., & French, K. R. (1989). Business conditions and expected returns on stocks and bonds. Journal of financial economics, 25(1), 23-49. https://doi.org/10.1016/0304-405X(89)90095-0
Hladíková, H., & Radová, J. (2012). Term structure modelling by using Nelson-Siegel model. European Financial and Accounting Journal, 7(2), 36-55. DOI: 10.18267/j.efaj.9 DO 10.18267/j.efaj.9
Hördahl, P., Tristani, O., & Vestin, D. (2008). The yield curve and macroeconomic dynamics. The Economic Journal, 118(533), 1937-1970. DOI: 10.1111/j.1468-0297.2008.02197.x
Hull, J., & White, A. (1990). Pricing interest-rate-derivative securities. *The Review of Financial Studies, 3*(4), 573–592. https://doi.org/10.1093/rfs/3.4.573
Khazimeh, A. M., Aminifard, A., Zare, H., & Ebrahimi, M. (2018). The mechanism of monetary policy transmission within the framework of the interest rate term structure theory in Iran's  economy. Economics and Modeling, 9(3), 1-34.  (In Persian) https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24765775.1397.9.3.1.0
Kianpour, P., Aminifard, A., Zare, H., & Ebrahimi, M(2023).. Investigating the relationship between macroeconomic variables and the yield curve of Islamic Treasury bonds in Iran: A dynamic stochastic general equilibrium approach. Biannual Journal of Economic Studies and Policies, 10(2), 99-130. (In Persian) https://economic.mofidu.ac.ir/article_710182.html
Kianpour, P., Aminifard, A., Zare, H., & Ebrahimi, M. (2020).The term structure of interest rates within a New Keynesian model framework. Quantitative Economics Journal, 17(4), 29-60. (In Persian) https://doi.org/10.22055/jqe.2020.27882.1992
Koopman, S. J., Mallee, M. I., & Van der Wel, M. (2010). Analyzing the term structure of interest rates using the dynamic Nelson–Siegel model with time-varying parameters. *Journal of Business & Economic Statistics, 28*(3), 329–343. https://doi.org/10.1198/jbes.2009.07295
McCulloch, J. H. (1971). Measuring the term structure of interest rates. *The Journal of Business, 44*(1), 19–31. https://doi.org/10.1086/295330
McCulloch, J. H. (1975). The tax-adjusted yield curve. *The Journal of Finance, 30*(3), 811–830. https://doi.org/10.2307/2326854
Mohammadi Aghdam, Saeed, Peymani Furoshani, Muslim, Amiri, Meysam and Bahrani, Mohammad. (1404). Forecasting Iran's Yield Curve: Combining a Factor Model with a Machine Learning Approach. Financial Management Perspectives, 15(1), 9-39. (In Persian)  doi: https://doi.org/10.48308/jfmp.2025.238972.1476
Nelson, C. R., & Siegel, A. F. (1987). Parsimonious modeling of yield curves. *The Journal of Business, 60*(4), 473–489. https://doi.org/10.1086/296409
Orlović, Z., Zoričić, D., & Golubić, Z. L. (2024). Yield Curve Estimation Based on Government Security Prices in the Croatian Financial Market. Zagreb International Review of Economics & Business, 27(2), 27-41. DOI: 10.2478/zireb-2024-0016
Rahimi, Z., & Herati, J. (2020). The impact of interbank interest rates and yield curve slope on the profitability of selected banks in Iran. Journal of Islamic Economics and Banking, 9(32), 211-243. (In Persian) http://mieaoi.ir/article-۱-۹۳۹-fa.htm  http://mieaoi.ir/article-1-939-fa.html
Razaghi, M., Nikoumaram, H., Heidarzadeh Hanzaei, A., Ghaffari, F., & Madanchi Zaj, M. (2023).. Comparing the efficiency of ARIMA and ARFIMA models in forecasting interest rates and Islamic Treasury bond rates in Iran. Investment Knowledge, 12(47), 481-504. (In Persian) https://sanad.iau.ir/Journal/jik/Article/843566
Rudebusch, G. D., & Wu, T. (2008). A macro‐finance model of the term structure, monetary policy and the economy. The Economic Journal, 118(530), 906-926. DOI: 10.1111/j.1468-0297.2008.02155.x
Sekine, A. (2022). Estimating the Yield Curve Using the Nelson-Siegel Model: Evidence from Daily Yield Data. Public Policy Review, 18(1), 1-14. https://ideas.repec.org/a/mof/journl/ppr18_01_04.html
Svensson, L. E. O. (1994). Estimating and interpreting forward interest rates: Sweden 1992-1994. *NBER Working Paper Series, No. 4871*. https://doi.org/10.3386/w4871
Vasicek, O. (1977). An equilibrium characterization of the term structure. *Journal of Financial Economics, 5*(2), 177–188. https://doi.org/10.1016/0304-405X(77)90016-2
Zoricic, D., & Badurina, M. (2013). Nelson-Siegel yield curve model estimation and the yield curve trading in the Croation financial market. UTMS Journal of economics, 4(2), 113-125. https://ideas.repec.org/a/ris/utmsje/0073.html

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار